هادی اولاد

پرستاری، به عنوان یکی از شایسته‌ترین حرفه‌ها، نه تنها مهارت و تخصص؛ بلکه صبر، انسان‌دوستی و ایثار را می‌طلبد. این یادداشت با داستانی تکان‌دهنده از زنی آغاز می‌شود که برای تحقّق آرزوی پرستارشدن مجبور شد خود را یک مرد جا بزند! در ادامه یادداشت به وضعیت پرستاری در کشور می‌رسد و قسمت پایانی را با یادآوری سا‌ل‌‍‌‌‌‎‌‌روز جهانی پرستار به اتمام می‌رساند.

زنی که در پوشش مردانه پرستاری می‌کرد!

حدود 200 سال قبل، او را «جیمز بری» و نظامیِ جرّاح در ارتش بریتانیا می‌شناختند؛ اما نام واقعی او «مارگارت بالکلی» بود؛ چون زنان حقّ تحصیل در رشتۀ پزشکی را نداشتند، به مدت ۵۶ سال شبیه مردان زندگی کرد! بعد از ۴۶ سال کار به عنوان پزشک ارتش و تنها پس از مرگش (۱۸۶۵) موضوع فاش گردید. [1]

رشتۀ پرستاری در ایران

پرستاری، در کنار رشتۀ پزشکی یکی از مهم‌ترین مسائل حوزۀ درمان است. به طور کلی پرستار کسی است که از افراد بیمار و ناتوان نگهداری می‌کند و در زمینۀ مراقبت، سلامت و درمان مهارت‌های حرفه‌ای لازم را دارد. فارغ از نحوۀ گسترش این دانش در کشورهای مختلف جهان، اولین آموزشگاه پرستاری ایران در سال ۱۳۱۶ با استادی دکتر جهانشاه صالح و با مجوّز وزیر فرهنگ وقت دکتر علی اصغر حکمت تأسیس و اولین برنامه‌های آموزشی پرستاران در بیمارستان وزیری اجرا شد. این مرکز در آن زمان با مدرک سیکل متوسطه شاگرد می‌پذیرفت و سه دوره فارغ‌التحصیل داشت.

 اولین آموزشگاه عالی پرستاری نیز در سال ۱۳۲۶ تأسیس و نخستین دانش‌آموختگان این دانشگاه در سال ۱۳۲۹ روانۀ مراکز درمانی کشور شدند. تا سال 1328 پرستاری برای زنان ایرانی یک موضوع ناپسند فرهنگی شناخته می‌شد. نخستین موسسه‌ای که به زنان ایران آموزش پرستاری ارائه می‌داد، بیمارستان «پرزبترین آمریکاییان» در تهران [2] بود. سپس مدارس دیگری در رشت، همدان، کرمانشاه و... تأسیس گردیدند. اما تنها، دانشگاه شیراز بود که دورۀ چهارساله پرستاری برگزار می‌کرد. دانشگاه شیراز به ویژه در زمینۀ آموزش پرستاری در کشور پیشرو بود و نخستین دانشگاهی بود که به پرستاران پروانۀ حرفه‌ای اعطا می‌کرد.

در حال حاضر 226000 پرستار در 1061 بیمارستان در بخش‌های مختلف درمانی کشور فعالند که در مراکز دانشگاهی تحصیل و پس از گذراندن دوره‌های آموزشی فارغ‌التحصیل شده‌اند. همچنین8900 دانشجو در مقطع کارشناسی، 1000 دانشجو در مقطع ارشد و ۸۶ دانشجو نیز در مقطع دکتری تخصصی رشتۀ پرستاری پذیرش و مشغول به تحصیلند که نزدیک به ۷۵ درصد از این افراد بانوان هستند. [3] از مجموع آمار پرستاران شاغل 76 درصد بانوان و 24 درصد آقایان هستند که به فعالیت تخصصی خود مشغول‌اند.

سالروز پرستار

به پاس قدردانی از این قشر موثر، روز جهانی پرستار هرساله در تاریخ دوازدهم ماه مِی مصادف با زادروز «لورانس نایتینگل» پرستار انگلیسی و بنیان‌گذار حرفۀ پرستاری مدرن، در کشورهای مختلف گرامی داشته می‌شود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در ایران سالروز میلاد حضرت زینب (س) به‌عنوان روز پرستار معرفی شد. هزار و چند صدسال قبل، آن حضرت بعد از حادثۀ عاشورا، پرستاری بازماندگان و مجروحان جسمی و روحی حادثۀ کربلا اعم از زنان و کودکان و به طور ویژه برادرزادۀ بیمار خود را برعهده داشت و با وجود اتفاقات پس از آن نقش یک پرستار واقعی را ایفا نمود.

(رستاخیز،1355/12/1،ص 36)