مرور تاریخِ روابط ایران و امریکا نشان می‌دهد که «بدعهدی»، نه یک اتفاق که یک عادتِ راهبردی در سیاست خارجی ایالات متحده بوده است. از نادیده‌گرفتن مصونیت دارایی‌های ایران در عهدنامه الجزایر تا خروج یک‌جانبه از برجام؛ تمام این‌ها ثابت می‌کند که در نظام بین‌الملل، تا وقتی پای قدرتِ بازدارنده و ضمانت‌های عینی در میان نباشد، قراردادها روی کاغذ باقی می‌مانند.

آیا مخالفت امام خمینی با مسئله رای زنان در لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی به معنای مخالفت ایشان با مشارکت سیاسی زنان بوده یا آنکه مخالفت امام، معنایی دیگر داشته است؟ در این یادداشت به مسئله دیدگاه امام خمینی پیرامون رای زنان خواهیم پرداخت.

برای یک ایرانی، هیچ‌چیز تلخ‌تر از این نیست که کسی نجات وطن را در سایه حمله بیگانه جست‌وجو کند. همراهی رضاپهلوی با اسرائیل در حمله به ایران تداعی‌کننده تناقضی آشکار در «ایران‌دوستی» است؛ اما اگر به آینه تاریخ، دقیق نگریسته شود، دیگر این اقدام، تناقض به نظر نمی‌رسد؛ بلکه ادامه منطقی شیوه رفتار سیاسی است که بارها پدر و پدربزرگ او نیز آن را مرتکب شدند.

تاریخ انقلاب اسلامی را نمی‌توان بدون روایت مبارزات زنان ایرانی خواند. زنانی که از سال‌ها پیش از پیروزی انقلاب، در جلسات مخفی و تجمعات خیابانی، پایه‌های یک نهضت سیاسی را شکل دادند؛ مبارزاتی که در ۱۷ دی ۱۳۵۶ مشهد، جلوه‌ای آشکار یافت و امروز نیز به گونه‌ای جدید نمایان شده است.

تاریخ را معمولاً فاتحان می‌نویسند؛ اما گاهی صادقانه‌ترین روایت‌ها را باید در لابلای خاطرات کسانی جُست که خود بخشی از حکومت شکست‌خورده بوده‌اند. برای درک تفاوت بنیادین میان «ایرانِ قبل» و «ایرانِ بعد» از انقلاب اسلامی، علاوه بر آمارهای رسمی، می‌توان در روایت‌های مسئولان نزدیکان پهلوی هم به دنبال حقیقت گشت. به همین منظور با بررسی سه روایتِ تکان‌دهنده از زبان سیاسیون، نظامیان و نزدیکان محمدرضا پهلوی، باید دید که حکایت وابستگی حکومت پهلوی، یک وابستگی ساده بوده یا یک «توقف نهادی» و «اسارت ساختاری» در برابر اراده بیگانه؟

حکومت پهلوی که خود را تداوم حکومت کوروش می‌دانست و ادعای ایران‌پرستی می‌کرد، آیا در حفظ خاک و تمامیت ارضی کوشید؟ کارنامه او در این زمینه چگونه است؟در این ماموریت حیاتی، جمهوری اسلامی چگونه عمل کرده است؟

ایران در مقاطع مختلف، مورد تجاوز نظامی قرار گرفته است؛ مقایسه نحوه برخورد در مقابل تهاجم خارجی، ما را به سوی نکات مهمی رهنمود می‌سازد. رضاشاه با وجود تشکیل ارتشی منظم و تجهیزات جدید نتوانست بیش از سه روز مقاومت کند؛ اما در جنگ رمضان با وجود تحریم‌های گسترده نیروی نظامی ایران توانست در مقابل دشمن بایستد. راز آن شکست و این پیروزی در چیست؟

بیش از صدسال پیش به خاطر عدم اعتماد به شوروی و انگلیس، پای مهمان ناخوانده‌ای به نام امریکا را به ایران باز کردیم؛ اما برخلاف انتظار و در هنگام نیاز، تنها ماندیم و همین رویه را دهه‌ها ادامه دادیم؛ اگرچه انقلاب اسلامی بر اساس استقلال ملی بنا شده بود؛ اما هنوز هم هستند افرادی که «تاریخ» برای آن‌‌ها بی‌معناست و راه حل مشکلات را هنوز تکیه بر قدرت بیرونی به خصوص امریکا می‌دانند. این یادادشت برشی از تاریخ معاصر را روایت می‌کند که تازه پای امریکا به ایران باز شده بود.

بازار، همواره در متن تحوّلات سیاسی ایران حضور داشته و بازاریان در بسیاری از بزنگاه‌های تاریخی از کنشگران اصلی بوده‌اند. اگر برایتان جذاب است که نگاهی کوتاه و منظم به نقش بازار در رویدادهای سیاسی از مشروطه تا جنگ رمضان داشته باشید، این یادداشت می‌تواند نقطه‌ی شروع خوبی باشد.

در میانه فروردین 1405 هم‌زمان با جنگ رمضان، هر شب شاهد حضور حماسی مردم در خیابان‌ها هستیم. پرسش اینجاست که آیا این حضور، نمادین است یا می‌تواند معادلات جنگ را تغییر دهد؟ برای پاسخ به این سوال باید کمی به عقب برگردیم. تاریخ، شاهد چنین صحنه‌هایی بوده است. چهل و هشت‌سال پیش مردم هر چهل‌روز به صورت زنجیره‌وار در نقاط مختلف کشور تجمّع می‌کردند و حضور حماسی خود را به ثبت می‌رساندند. آن تداوم حضور، در فاصله کوتاهی ورق را به نفع مردم برگرداند. امروز نیز ما در همان موقعیت خطیر قرار داریم. بمانیم و ورق را برگردانیم یا ...

ایران، در طول قرن بیستم و آغاز قرن بیست و یکم، دو بار طعم تلخ بحران‌های بزرگ بین‌المللی را چشید؛ یک بار در شامگاه جنگ جهانی دوم و بار دیگر در آستانه‌ نهم اسفند ۱۴۰۴ که با تجاوز نظامی مستقیم امریکا و اسرائیل همراه ‌شد. این دو مقطع، گرچه نمایشگر فشار خارجی بر پیکر سرزمینمان بوده‌اند، اما در عمق تحلیل، تفاوت‌های شگرفی باهم داشتند. در این یادداشت به تفاوت این دو مقطع می‌پردازیم.

زمستان 1404 خشونتی به خود دید که در تاریخ نمونه نداشت. خشونتی که خیابان‌ها را به خون مردم سرخ کرد و آسمان را با سوزاندن اموال عمومی و مساجد سیاه نمود. این حجم از خشونت در مصاحبه‌های رضاپهلوی نه تنها محکوم نشد که از لوازم مبارزه برشمرده شد. بسیاری انقلاب 57 را هم نمونه‌ای از این نوع مبارزات معرفی کردند؛ اما تاریخ گواه واقعه‌ای دیگر است...

نجات اللهی بعد از ظهر پس از ناهار روی بالکن آمد. او می‌خواست حرکت‌های داخل خیابان را شاهد باشد. ولی همان لحظه صدای شلیک به گوش رسید...

محمدرضا پهلوی زبان از محکومیت اشغال فلسطین نمی‌بست، اما در عمل، دفتر اقتصادی اسرائیل را در تهران باز نگه می‌داشت. پسرش رضا پهلوی اما همین حمایت نیم‌بند را از پدر به ارث نبرد. یادداشت پیش رو از مواضع پدر و پسر نسبت به اشغال فلسطین می‌گوید.

حتی تصورش را نمی‌کرد در مجلس مهمانی، با شاه از نزدیک روبرو شود، حالا خود را در آغوش شاه در حال رقص می‌دید...

سردبیر وقت کیهان، دو ماه تمام روی «مهدی بهار» کار کرد و او را پُخت که می‌تواند اندیشه‌ها و عقیده‌های خود را بی‌کم‌وکاست در روزنامه انتشار دهد؛ اما گویا او را فریب داده بود؛ زیرا زمانی که بهار مشتاقانه منتظر انتشار یادداشت تحلیلی‌اش بود اتفاق دیگری رخ داد که او را شوکه کرد ...

دهه 60، دهه‌ای پر چالش و بحران برای ایران بود؛ اما در دل همین سختی‌ها، گوهری از همبستگی درخشان شد: «همگامی مسئولین با مردم» این یادداشت به روایتی کمتر شنیده شده از «آقازاده‌ها» می‌پردازد؛ آن‌هایی که نه تنها در رفاه ننشستند، بلکه در کوران جنگ، دوشادوش مردم در جبهه‌ها حضور یافتند و جان خود را تقدیم کردند. با ما همراه شوید تا این بخش از تاریخ پر افتخار ایران را ورق بزنیم!